Όλυμπος : Πριόνια – Φαράγγι Ενιπέα – Λιτόχωρο

Αφετηρία	Θέση “Πριόνια”	Τοποθεσία στον Όλυμπο, 18 χλμ. από το Λιτόχωρο, Υψόμετρο 1.080 μ.
Κατάληξη	Θέση “Μύλοι”, Λιτόχωρο	Υψόμετρο 330 μ.
Διάρκεια Διαδρομής	5:30 – 6:00 ώρες	Xρόνος πορείας χωρίς τις στάσεις
Τύπος Διαδρομής	Μονοπάτι
Σήμανση	Πολύ Καλή	Πινακίδες, Σημάδια μονοπατιού Ε4
Νερό	Ναι	Στα Πριόνια, στη Μονή Αγίου Διονυσίου, στο Λιτόχωρο. Το νερό του Ενιπέα επίσης είναι πόσιμο σε όλα σχεδόν τα σημεία του
Δυσκολία		Εύκολη διαδρομή αλλά με μεγάλο μήκος και τα αναπόφευκτα ανεβοκατεβάσματα του φαραγγιού

Ανάμεσα στις αναρίθμητες διαδρομές του Ολύμπου, αν και μακριά από καταφύγια και ψηλές κορυφές, η κατάβαση της χαράδρας του Ενιπέα προσφέρει την ικανοποίηση μίας ολοκληρωμένης διάσχισης σε ένα άγριο φυσικό τοπίο εξαιρετικής ομορφιάς. Πολύμορφοι γεωλογικοί σχηματισμοί, κρυστάλλινα νερά, βάθρες και κάθετες ορθοπλαγιές συμπληρώνουν το μοναδικό σκηνικό.

Βάθρα – Το μονοπάτι μέσα σε δάσος πέυκης και οξιάς – Ο δίδυμος καταρράκτης του Ενιπέα

Ο ποταμός Ενιπέας έχει τις πηγές του στον Όλυμπο, λίγο πάνω από τη θέση Πριόνια, σε υψόμετρο 1.100 μ. Η διαδρομή είναι τμήμα του διεθνούς μονοπατιού «Ε4». Δεν παρουσιάζει τεχνικές δυσκολίες, έχει ωστόσο μερικές υψομετρικές εναλλαγές που θα μας δοκιμάσουν. Το συνολικό μήκος της πορείας είναι 13 χλμ. και θα χρειαστούμε περίπου 5 – 6 ώρες για να τη διανύσουμε. Το μονοπάτι είναι αρκετά ευδιάκριτο και σωστά σηματοδοτημένο και σε όλη τη διαδρομή υπάρχουν αρκετές ενημερωτικές πινακίδες. Το μονοπάτι, στο μεγαλύτερο μέρος του, κινείται μέσα σε δάσος οπότε δεν θα έχουμε θέμα με τον ήλιο και τη ζέστη.

Προσοχή : Κατά τη διάρκεια της διαδρομής μας, θα συναντήσουμες μικρούς και μεγάλους καταρράκτες, που συχνά σχηματίζουν βάθρες. Οι βάθρες ή κολυμπήθρες του Ενιπέα είναι φυσικές πισίνες, με θερμοκρασία νερού λίγο πάνω από τους 0^ο C. Το νερό είναι πόσιμο σε όλα σχεδόν τα σημεία του ποταμού. Ο Ενιπέας υδρεύει το Λιτόχωρο, για το λόγο αυτό, δεν επιτρέπεται το κολύμπι στο ποτάμι.

Τα Πριόνια – Ο καταρράκτης κοντα στις πηγές του Ενιπέα – Το πρώτο ξύλινο γεφύρι

Η διαδρομή μας ξεκινά από τα Πριόνια. Στα Πριόνια μπορούμε είτε να ανέβουμε με ταξί από το Λιτόχωρο (18 χλμ.), είτε να έχουμε κατέβει ως εδώ από κάποιο μονοπάτι (συνήθως από το Καταφύγιο «Σπήλιος Αγαπητός»), στο τέλος μίας εξόρμησής μας στο «βουνό των Θεών».

Πληροφορίες : Τα Πριόνια ήταν παλιά συνοικισμός ξυλοκόπων που εργάζονταν στα νεροπρίονα των πηγών του Ενιπέα, στα οποία οφείλεται και το τοπωνύμιο της τοποθεσίας. Στον περιβάλλοντα χώρο, υπάρχουν χώρος αναψυχής, πάρκινγκ, τουαλέτες και βρύση με νερό.

Η αρχή του μονοπατιού βρίσκεται ακριβώς κάτω από το πάρκινγκ. Η χαρακτηριστική ξύλινη γέφυρα μας οδηγεί στην απέναντι όχθη του ρέματος. Αρχίζουμε να κατεβαίνουμε περπατώντας δίπλα στο ποτάμι και στους πολλούς μικρούς καταρράκτες που σχηματίζει ο Ενιπέας.

Προσοχή : Οι βάθρες ή κολυμπήθρες του Ενιπέα είναι φυσικές πισίνες, με θερμοκρασία νερού λίγο πάνω από τους 0^ο C. Το νερό είναι πόσιμο σε όλα σχεδόν τα σημεία του ποταμού. Ο Ενιπέας υδρεύει το Λιτόχωρο, για το λόγο αυτό, δεν επιτρέπεται το κολύμπι στο ποτάμι.

Το μονοπάτι στο δάσος οξιάς – Η δεύτερη γέφυρα – Ξέφωτο

Το μονοπάτι κινείται μέσα σε θαυμάσιο πυκνό δάσος οξιάς. Περνάμε τη δεύτερη από τις συνολικά 7 καλοφτιαγμένες ξύλινες γέφυρες που θα συναντήσουμε στη διαδρομή μας και βγαίνουμε στην αριστερή όχθη του ποταμού.  Σε λίγο, φτάνουμε σε ξέφωτο, το οποίο τα καλοκαίρια φιλοξενεί αρκετούς κατασκηνωτές.

Η μονή του Αγίου Διονυσίου του εν Ολύμπω

Μετά από 40 λεπτά πεζοπορίας από την αρχή της διαδρομής, φτάνουμε στην έρημη μονή του Αγίου Διονυσίου του εν Ολύμπω. Η Μονή χτίστηκε το 1.540, σε υψόμετρο 800 μ. Εδώ κατεβαίνει και δασικός δρόμος, από τον δρόμο που συνδέει το Λιτόχωρο με τα Πριόνια. Υπάρχει κρήνη με νερό και είναι ένα καλό σημείο για να κάνουμε την πρώτη μας στάση.

Πληροφορίες : Η Παλαιά Μονή ιδρύθηκε το 16ο αιώνα από τον Άγιο Διονύσιο εν Ολύμπω. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας σημείωσε οικονομική και πνευματική ακμή. Μετά το 1821, καταλήφθηκε από τον τουρκικό στρατό, πυρπολήθηκε και λεηλατήθηκε. Το 1943 ανατινάχθηκε από την Γερμανική Βέρμαχτ. Έκτοτε μεταφέρθηκε στο Μετόχι της, κοντά στο Λιτόχωρο. Μέχρι το 1928 το Μοναστήρι ήταν Σταυροπηγιακό, Πατριαρχικό υπό την δικαιοδοσία του Οικουμενικού θρόνου. Το 1928 υπήχθη στις Νέες Χώρες.

Το σπήλαιο του Αγίου Διονυσίου – Το μονοπάτι κοντά στο ποτάμι – Το τελευταίο γεφύρι

Συνεχίζουμε στο «Ε4» και αμέσως μετά, η τρίτη γέφυρα περνά το μονοπάτι ξανά στη δεξιά όχθη του Ενιπέα. Έχοντας περπατήσει περίπου 15 λεπτά από τη Μονή, φτάνουμε στο σπήλαιο στο οποίο κατά την παράδοση ασκήτεψε και μόνασε ο Άγιος Διονύσιος. Εδώ, χτισμένο μέσα στο βράχο, βρίσκεται το μικρό ξωκλήσι της Γέννησης του Χριστού. Η περιοχή αποτέλεσε τόπο καταφυγής τόσο κατά την τουρκοκρατία όσο και στα χρόνια της γερμανικής κατοχής.

Το μονοπάτι κατηφορίζει και φτάνει κοντά στο ποτάμι. Μετά από λίγο, περνάμε το τέταρτο ξύλινο γεφυράκι και συναντάμε διακλάδωση που ανεβαίνει αριστερά προς Χαντόλια και καταφύγιο Σταυρού. Ακολουθούμε το «Ε4» και περνάμε ξανά στην αριστερή όχθη, με το πέμπτο γεφυράκι της διαδρομής μας και στη συνέχεια το ίδιο με το έκτο και το έβδομο.

Κιόσκι – Η διασταύρωση προς Γκόλνα – Το ανέβασμα του μονοπατιού

Μετά το έβδομο γεφύρι, κινούμαστε έχοντας πλέον τον Ενιπέα στα αριστερά μας. Φτάνοντας στη βρύση Καστάνα, η οποία δεν έχει πάντα νερό, στα 600 μ. υψόμετρο. Εδώ, είμαστε περίπου στα μισά της διαδρομής μας και το δυσκολότερο κομμάτι είναι μπροστά μας. Συναντάμε διασταύρωση δεξιά προς Γκόλνα. Συνεχίζουμε στο «Ε4» και το μονοπάτι απομακρύνεται από την κοίτη και αρχίζει να ανεβαίνει.

Το τελευταίο ανέβασμα προς τις “Πόρτες” – Θέα του φαραγγιού και των ψηλών κορυφών, Στεφάνι και Μύτικας, πίσω μας

Περνάμε μία σειρά από βράχινους ώμους, ο τελευταίος από τους οποίους ονομάζεται «Πόρτες». Από εδώ έχουμε πανοραμική θέα. Το μονοπάτι αρχίζει να κατεβαίνει αρκετά έντονα προς την κοίτη. Ακολουθεί ένα ακόμα μεγάλο ζευγάρι ανηφόρας και κατηφόρας και αρκετά κατά τόπους ανεβοκατεβάσματα, έχοντας πάντα τον Ενιπέα στα αριστερά μας και την ορθοπλαγιά της Ζιλνιάς απέναντι μας.

Πλησιάζοντας προς την έξοδο του φαραγγιού, αρχίζει να φαίνεται στο βάθος το Λιτόχωρο. Μετά και το δεύτερο κατέβασμα, το μονοπάτι καταλήγει σε τσιμεντένιο δρομάκι που μας οδηγεί στο χώρο των παλαιών μύλων, εκεί όπου τώρα υπάρχει το ομώνυμο εστιατόριο και βρύσες με νερό. Εδώ είναι και το τερματικό σημείο της διαδρομής μας.

Πληροφορίες : Η γραφική κωμόπολη του Λιτοχώρου ξεχωρίζει για την παραδοσιακή της αρχιτεκτονική, μακεδονικού ρυθμού και τις εναλλαγές της πλούσιας βλάστησης που την περιβάλλει. Αποτελεί σημαντικό τουριστικό θέρετρο με άρτια ξενοδοχειακή υποδομή και τη συνηθέστερη αφετηρία για ορειβατικές εξορμήσεις στο «βουνό των θεών». Η δημιουργία του οικισμού τοποθετείται στον 14ο αιώνα και σύμφωνα με ξένους αλλά και Έλληνες περιηγητές, στο παρελθόν η πλειονότητα των κατοίκων του ήταν ναυτικοί, ενώ λειτουργούσαν και πολυάριθμα εργαστήρια υφασμάτων (σκουτιά). Στο Λιτόχωρο κατέφυγε και ο Ρήγας Φεραίος μετά το φόνο του Τούρκου προκρίτου στο Βελεστίνο, καθώς επίσης εδώ δόθηκε το σύνθημα για την εξέγερση και την απελευθέρωση της Μακεδονίας και κηρύχθηκε η Επανάσταση του Ολύμπου.

Επισήμανση : Για χάρτες της περιοχής απευθύνεστε μόνο στα εξειδικευμένα καταστήματα και ενημερωθείτε για τις τοπικές συνθήκες από τους Προσκόπους της Κεντρικής Μακεδονίας, τους υπεύθυνους των καταφυγίων, τους ορειβατικούς συλλόγους κλπ.